Son dönemde enerji piyasalarında artan belirsizlikler nedeniyle hükümet, akaryakıt fiyatlarına olası zamları önlemek amacıyla eşel mobil sistemini tekrar masaya yatırdı. Özellikle Körfez bölgesindeki tansiyonun yükselmesi ve Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimali, petrol fiyatlarının yükselmesine yol açıyor.
Petrol Piyasası Etkileniyor
28 Şubat’tan itibaren ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları sonrası Körfez’de güvenlik riskleri ciddi şekilde arttı. Bu durum, uluslararası petrol fiyatlarının yükselmesine neden olurken, Hürmüz Boğazı’nın olası kapanışı küresel enerji piyasaları için büyük bir tehdit oluşturuyor. Analistler, yaşanan bu gelişmelerin akaryakıt maliyetlerine doğrudan yansıyacağını belirtiyor.
Motorin Fiyatı 70 TL’ye Yaklaşıyor
Petroldeki yükselişin etkisiyle, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarının ciddi oranda artması bekleniyor. Uzmanlar, motorin fiyatının önümüzdeki günlerde 70 TL’ye yaklaşabileceğini öngörüyor. Akaryakıt fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerinde doğrudan etkisi bulunduğu bilinirken, bu gelişme hükümeti hızlı önlemler almaya yönlendirdi.
Eşel Mobil Sistemi Yeniden Masada
Bloomberg’in aktardığı bilgilere göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı, petrol fiyatlarındaki hızlı yükseliş sonrasında eşel mobil sistemini tekrar devreye sokmayı değerlendiriyor. Bakanlığın yürüttüğü etki analizi sonuçları bu hafta netleşecek ve alınacak karar ile fiyat artışlarının tüketiciye yansımaması sağlanacak. Devlet, bu süreçte vergi gelirlerinden geçici feragat ederek piyasayı dengelemeyi hedefliyor.
Eşel Mobil Sistemi Nedir?
Eşel mobil, akaryakıt fiyatlarındaki ani artışların enflasyon üzerindeki etkilerini sınırlamak için kullanılan bir mekanizma olarak öne çıkıyor. Sistem, petrol fiyatları ve döviz kurlarındaki artışları dikkate alarak, oluşacak fiyat farkını Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden karşılıyor. Böylece pompa fiyatları sabit tutulabiliyor.
Örneğin, motorin fiyatı (vergiler hariç) 20 kuruş yükseldiğinde, ÖTV aynı tutarda düşürülerek tüketici fiyatında artış engelleniyor. Daha sonra fiyat düşüşlerinde ÖTV tekrar düzenlenerek gelir dengesi sağlanıyor. Bu yöntem, hem tüketiciyi koruyor hem de dezenflasyon sürecine katkı sunuyor.
Türkiye’deki Uygulama Geçmişi
Ülkemizde eşel mobil sistemi, döviz kurundaki artış nedeniyle 2021’in son çeyreğinde akaryakıt ürünlerinde uygulanmayı durdurmuştu. Şimdi ise benzer risklerin ortaya çıkmasıyla birlikte sistem tekrar gündeme geldi.
