Özellikle Karadeniz ve Ege Bölgesi’ndeki bazı şehirler, 80 yıl eşiğini aşarak yaşam kalitesi tartışmalarında ilk sıralara yerleşti. Kadınlar ve erkekler arasında tespit edilen yaşam süresi farkı da dikkat çekici bir tablo sundu. Kadınlarda 81,1 yıl olarak ölçülen ortalama ömür, erkeklerde 75,6 yıl seviyesinde kaldı. Uzmanlar bu farkı alışkanlıklar, mesleki riskler ve sağlık kontrollerine uyum gibi faktörlerle açıklıyor. İl bazındaki dağılımda Muğla, Gümüşhane ve Tunceli zirvede yer alarak Türkiye’nin en uzun ömürlü illeri olarak kayıtlara geçti.
80 yılı aşan iller hangileri?
TÜİK’in il bazlı değerlendirmesi, uzun ömür konusunda önemli bulgular ortaya koydu. Gümüşhane 80,8 yıllık yaşam beklentisiyle listenin en üst sırasında yer aldı. Muğla 80,7 yıl ile ikinci sırada bulunurken Tunceli 80,3 yıl ortalama yaşam süresiyle üçüncü sıraya yerleşti. Bu şehirlerdeki yaşam kalitesi, çevresel koşullar, sosyal yapı, beslenme alışkanlıkları ve düşük stres faktörleri uzun ömür eğilimini destekleyen unsurlar arasında sayılıyor. Karadeniz Bölgesi’nden Trabzon, Ordu, Giresun ve Rize gibi şehirler de listeye güçlü bir şekilde dahil oldu. Bölgenin temiz havası, bitkisel ağırlıklı beslenme kültürü ve aktif yaşam alışkanlıkları bu sonuçlarla ilişkilendiriliyor. Antalya ise Akdeniz hattında üst sıralardaki yerini koruyarak uzun yaşam ortalamalarıyla dikkat çekti.
Kadın ve erkekler arasındaki fark neyi gösteriyor?
Türkiye genelinde kadınların erkeklerden ortalama 5,5 yıl daha uzun yaşaması verilerle resmileşmiş durumda. Bu farkın nedenleri arasında erkeklerde daha yüksek sigara ve alkol kullanımı ilk sırada bulunuyor. Bunun yanında erkeklerin daha riskli iş kollarında çalışması, iş kazalarına daha fazla maruz kalması ve sağlık kontrollerini daha sık aksatması da yaşam süresini etkileyen önemli faktörler olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre kadınların sağlık hizmetlerine daha düzenli erişimi ve koruyucu sağlık davranışlarına uyumu bu farkın ortaya çıkmasında belirleyici rol oynuyor.
Büyük şehirlerin neden üst sıralarda olmadığı merak konusu
İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerin yaşam süresi listesinde üst sıralarda yer almaması birçok nedeni beraberinde getiriyor. Büyük şehirlerde stres seviyesi, hava kirliliği, trafik yoğunluğu ve yüksek tempolu çalışma koşulları öne çıkan faktörler arasında gösteriliyor. Bu durum, yaşam beklentisinin büyükşehirlerde daha düşük seviyelerde kalmasına yol açıyor. TÜİK’in değerlendirmeleri bu tabloyu net bir biçimde ortaya koyuyor ve büyük şehirlerdeki yaşam koşullarının uzun ömür üzerinde olumsuz etkileri bulunduğunu gösteriyor.
Türkiye’nin farklı bölgelerinde ortaya çıkan bu tablo, hem yaşam koşulları hem de sağlık davranışları açısından il il değişen önemli bir farkı gözler önüne seriyor. Veriler, çevresel ve sosyokültürel etkenlerin yaşam süresi üzerinde belirleyici olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
