Kayseri Haber / Kayseri’nin köklü yerleşimlerinden biri olan Germir, yıllardır “Oscarlı köy” olarak anılıyor. Bu unvanın nedeni ise dünya sinema tarihine adını altın harflerle yazdıran Elia Kazan’ın aile köklerinin bu topraklara dayanması. 1909’da İstanbul’da dünyaya gelen Kazan’ın hikâyesi, Anadolu’dan Amerika’ya uzanan bir göç yolculuğunu ve Germir’deki köklü aile bağlarını içinde barındırıyor.
Germir, 19. yüzyılda farklı mahalleleri ve kalabalık aile yapılarıyla dikkat çeken bir yerleşim yeriydi. Şirin, Çorbacı ve Balaban mahalleleri, dönemin öne çıkan yaşam alanları arasındaydı. Elia Kazan’ın aile geçmişi de bu mahallelerde şekillendi.
Annesi Atene Hanım ve Şişmanoğulları
Elia Kazan’ın annesi, 1889 doğumlu Atene Hanım’dır. Atene Hanım, Germir’in köklü ailelerinden Şişmanoğulları’na mensuptur. 19. yüzyılda Şirin ve Çorbacı mahallelerinde ikamet eden Şişmanoğulları, oldukça kalabalık bir aile olarak bilinir.
Atene Hanım’ın ataları arasında, 1831 yılında Şirin Mahallesi’nde mukim Şişmanoğlu Murat (Bohçacı) ile 1817 doğumlu yeğeni İsak yer alır. Bu bilgiler, Kazan’ın aile köklerinin Germir’de en az iki yüzyıl öncesine uzandığını gösteriyor.
Yine kendi anlatımlarından, anneannesinin Karayusuf/Karayasef oğullarından olduğunu öğreniyoruz. Karayusuf oğulları da köklü aileler arasında yer almakta olup 19. yüzyılın sonlarında Germir’in Balaban Mahallesi’nde mukimdir. Elia Kazan, annesinin baba tarafından dedelerinin “Murat”, ninelerinin ise Sultan adını taşıdığını ifade etmiştir. Ayrıca aileden kendisine geçen İncil’lerle ilgili olarak “Elimde bir tane var , Türkçe idi diye yazmaktadır.” sözleriyle bu kültürel mirasa dikkat çekmiştir.
Babası Serafim ve Kayseri İçerişar
Elia Kazan’ın babası 1877 doğumlu Topuzoğlu Serafim’dir. Aile, Kayseri İçerişar’da, Kazancılar Çarşısı’nın güney tarafında bulunan Eslim Paşa Mahallesi’ndendir. Kayseri’nin ticari hayatının kalbinin attığı bölgede yetişen Serafim, daha sonra hayatını Amerika’da sürdürecektir.
Kazan’ın da belirttiği üzere, New York’ta birçok halı tüccarının Türk kökenli soyadı bulunmaktaydı ve Hristiyan olan ilk adlarını çok dilli kentte bile gizli tutarlardı. Türkiye’deki nüfus kayıtlarına bakıldığında Kazan/Kazanoğlu soyadının Ermeniler arasında yaygın olduğu, Rumlar arasında ise pek rastlanmadığı görülmektedir.
Baba Serafim, ABD’ye gittikten sonra halı ticareti yapmaya başlamış; Ermeni ve Yahudi tüccarlar arasında tutunabilmek için adını “George Kazan” olarak değiştirmiştir. Anadolu’da yeni doğan çocuklara dedesinin adını verme geleneği gereği, Serafim oğluna babasının adı olan Eliya’yı vermiştir.
Amerika’ya Göç Yolculuğu
Topuzoğlu ailesinden amca Stavro’nun öncülüğünde Serafim, 1913 yılında eşi Atene ve iki oğluyla birlikte ABD’ye gitmiştir. Göç süreci bununla sınırlı kalmamış, Serafim daha sonra Kayseri’de bıraktığı babası ile birlikte eşi ve altı çocuğunu da Amerika’ya götürmek üzere yola çıkmıştır. Ancak bu yolculuk sırasında babası vapurda vefat etmiş ve cenazesi denize atılmıştır. Bu dramatik olay, ailenin göç hikâyesinde derin bir iz bırakmıştır.
Elia Kazan, yıllar sonra 1997’de Kayseri’ye gelerek ailesinin izini sürmüştür. Babasının halıcı dükkânının bulunduğu Kapalı Çarşı’yı ziyaret eden yönetmen, dükkânın yan tarafındaki sakatçıların bulunduğu İçbedesten’e gitmiştir. Burada söylediği şu sözler hafızalara kazınmıştır:
“Her halde babamın dükkanı şunlardan birisi olmalıdır, beni yalnız bırakınız, babamla konuşacağım ”
Kazan, ardından orada bulunan bir iskemlede iki saate yakın süre tefekküre dalmıştır. Bu ziyaret, sadece bir mekânı görme isteği değil; köklerle, geçmişle ve aile hatıralarıyla kurulan sessiz bir bağ olarak yorumlanmıştır.
