Bakan Gürlek’in işaret ettiği düzenlemenin, banka hesaplarının dolandırıcılık veya yasa dışı faaliyetlerde kullanılması nedeniyle hakkında soruşturma açılan ya da mahkûmiyet kararı verilen yaklaşık 300 bin kişiyi ilgilendirdiği tahmin ediliyor. “IBAN mağduru” olarak anılan kişiler, hesaplarını üçüncü kişilere kullandırmaları nedeniyle adli süreçle karşı karşıya kalanlardan oluşuyor.
Türk Ceza Kanunu kapsamında özellikle nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen 158’inci madde çerçevesinde yürütülen soruşturmalar dikkat çekiyor. Tahminlere göre bu suç kapsamında hakkında işlem yapılan kişi sayısı 300 bine yaklaşırken, kesinleşmiş mahkûmiyet sayısının ise yaklaşık 50 bin olduğu ifade ediliyor. Ceza alanların bir kısmının halen cezaevinde bulunduğu belirtiliyor.
Ceza ve Vergi Boyutu Var
NTV’de yer alan habere göre, IBAN hesabını başkasına kullandırmanın sadece ceza hukuku açısından değil, vergi mevzuatı bakımından da sonuçları bulunuyor. Kimi kişiler arkadaş çevresinin yönlendirmesiyle hesaplarını kullandırdıklarını savunurken, bazı kişilerin ise bilerek ve gelir elde etmek amacıyla özellikle yasa dışı bahis organizasyonlarına hesap temin ettiği değerlendiriliyor.
Bu kapsamda suç isnadı, banka hesaplarını bilerek ya da bilmeyerek yasa dışı işlemlerde kullandıran kişilere yöneltiliyor. Yargı makamları, failin kastı, elde ettiği menfaat ve olayın özelliklerine göre değerlendirme yapıyor.
Sistemi Ciddi Sıkıntıya Sokuyor
Niyazi Acar, 2025 yılı sonunda TBMM komisyonunda yaptığı bilgilendirmede, bilişim sistemleri kullanılarak işlenen dolandırıcılık suçlarına ilişkin mevcut kamu davası sayısının 291 bin 379 olduğunu açıkladı. Bu sayının kısa sürede 300 bini aştığı tahmin ediliyor.
Acar, konunun yargı sistemi üzerinde ciddi yük oluşturduğunu belirterek, “Gerçekten sahayı yakan bir konu. Şu anda sistemi ciddi sıkıntıya sokuyor. Hesabını kullandıran hileyi biliyorsa yüzde 100 dolandırıcılıktan cezalandırılıyor. Hileyi bilmiyor ama menfaat temin ediyorsa özel durumuna bakılıyor. Hiçbir menfaat elde etmemişse beraat kararı verilebiliyor” ifadelerini kullandı.
Yargı Paketlerinde Gündeme Gelmişti
Konu daha önce 11. Yargı Paketi kapsamında da tartışılmıştı. Türk Ceza Kanunu’nda nitelikli dolandırıcılık suçlarına ilişkin yargılamaların ağır ceza mahkemelerinden alınarak asliye ceza mahkemelerine devredilmesi ve bu dosyaların uzlaşma kapsamına girebilmesi yönünde değerlendirmeler yapılmıştı. Yeni dönemde hazırlanması planlanan 12. Yargı Paketi ile birlikte IBAN mağdurlarına ilişkin daha net bir çerçevenin oluşturulması bekleniyor.
IBAN Dolandırıcılığı Nedir?
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, 2025 yılında yaptığı açıklamada IBAN ve GSM üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık yöntemlerinde artış yaşandığını duyurmuştu. Açıklamada, hem Türkiye’de hem dünyada en sık karşılaşılan siber suç türleri arasında kimlik avı (phishing), sahte internet siteleri, sosyal mühendislik yöntemleri, fidye yazılımları, kredi kartı ve bankacılık dolandırıcılığı, veri ihlalleri, zararlı yazılımlar, kripto para dolandırıcılıkları, hesap ele geçirme, siber casusluk, çocuklara yönelik siber suçlar, şantaj ve bilgi kirliliğinin yer aldığı belirtilmişti.
Yetkililer, maddi kazanç vaadiyle kandırılan kişilerin banka veya ödeme hesaplarını başkalarına kullandırmasının ağır cezai sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle hesap sahiplerinin, hesaplarının hangi amaçla kullanılacağını bilip bilmediği ve bu işlemden maddi menfaat sağlayıp sağlamadığı, yargılama sürecinde belirleyici unsurlar arasında yer alıyor.
Adalet Bakanlığı’nın hazırlayacağı yeni düzenlemenin, hem mağduriyet iddialarını hem de yargı sistemindeki yoğunluğu dikkate alarak daha net kriterler getirmesi bekleniyor.
