TÜİK verilerine göre maddi mallara yatırım 2024’te 5 trilyon 645 milyar TL’ye çıktı. Yatırımın %50’si makine ve teçhizata gitti, imalat sektörü 1,7 trilyon TL ile zirvede kaldı.
2024 yılına ait TÜİK verileri, maddi mallara yatırım tarafında “para nereye gitti?” sorusunun cevabını net veriyor. Gayri safi yatırım harcamaları 2024’te 5 trilyon 645 milyar TL seviyesine çıktı. Yani şirketler; makineye, binaya, tadilata, araziye ciddi bütçe ayırdı.
En net tablo şu, Makine ve teçhizat yatırımı 2024’te 2 trilyon 822 milyar TL oldu ve toplam maddi mallara yatırım içinde %50 pay aldı. Yani yatırımın yarısı doğrudan makineye gitti.
Sektör tarafında da lider değişmedi. İmalat yatırımı 2024’te 1 trilyon 737 milyar TL ile ilk sırada yer aldı. Onu toptan ve perakende yatırım (yaklaşık 885 milyar TL) ve ulaştırma-depolama yatırımı (yaklaşık 617 milyar TL) izledi.
2024’te sektörlere göre yatırım ne diyor?
Bu tablo, 2024’te maddi mallara yatırımın hangi sektörlerde yoğunlaştığını gösteriyor.
Toplam yatırım: 5 trilyon 645 milyar TL
İmalat yatırımı: 1 trilyon 737 milyar TL (2024’te en yüksek)
Toptan ve perakende yatırım: 885 milyar TL civarı (ikinci sırada)
Ulaştırma ve depolama yatırımı: 617 milyar TL civarı (üçüncü sırada)
Tabloda ayrıca yatırımın kalemlere göre kırılımı da net: makine ve teçhizat, bina, tadilat, arsa/arazi gibi başlıklara hangi sektörün ne kadar harcadığı görülüyor. Genel resim şunu söylüyor: Üretim (imalat) yatırımın lokomotifi; ticaret ve lojistik de güçlü şekilde takipte.
Yatırım arttı, yatırım/ciro oranı ne oldu?
Bu grafik iki şeyi aynı anda anlatıyor:
Toplam gayri safi yatırım harcamaları yıllar içinde nasıl büyüdü?
Yatırım/ciro oranı nasıl değişti?
2024’te toplam yatırım 5,6 trilyon TL ile zirveye çıkıyor.
2022’den 2023’e ve 2024’e gelirken yatırım tutarında çok hızlı bir sıçrama var.
Ama kırmızı çizgiyle görülen yatırım/ciro oranı 2024’te %6,2 seviyesine geriliyor (2023’te daha yüksek görünüyordu).
Yatırım büyüyor, şirketler “daha çok harcıyor”; ama ciro da büyüdüğü için yatırımın ciroya oranı 2024’te biraz aşağı geliyor.
Yatırımın yarısı neden “makine”?
Bu grafik, 2009-2024 arasında yatırımın hangi kaleme ağırlık verdiğini yüzde olarak gösteriyor.
2024’te makine ve teçhizat yatırımı payı %50,0.
2023’te bu pay %52,3 idi; 2024’te makinenin payı biraz düşse de hâlâ birinci.
2024’te ikinci sırada mevcut bina ve yapılar var: %28,7.
Ardından büyük tadilatlar (yaklaşık %12,8), arsa/arazi (yaklaşık %7,9) ve diğer (çok düşük pay) geliyor.
Türkiye’de 2024’te yatırımın ana yönü hâlâ makine ve teçhizat yatırımı. Yani “üretimi büyütmek” isteyen işletme sayısı fazla.
Bu tablo Kayseri’yi nasıl etkileyebilir?
KAYSERİ HABER- 2024’te açıklanan bu yatırım tablosu, Kayseri için oldukça önemli mesajlar veriyor. Çünkü Kayseri’nin ekonomisi büyük ölçüde imalat, sanayi ve üretim üzerine kurulu. Yatırımın yarısının makine ve teçhizata gitmesi, Kayseri’de faaliyet gösteren fabrikalar için üretimi artırma, kapasite büyütme ve teknoloji yenileme anlamına geliyor. Özellikle metal, mobilya, makine ve tekstil sektörlerinde bu tablo Kayseri sanayicisi için bir fırsat kapısı açabilir.
İmalat sektörünün yatırımda ilk sırada yer alması, Kayseri’nin Türkiye genelindeki güçlü konumunu daha da sağlamlaştırabilir. Bu yatırımlar, istihdam artışı, ihracatın güçlenmesi ve yan sanayinin canlanması gibi sonuçlar doğurabilir. Ayrıca ulaştırma ve depolamaya yapılan yatırımlar, Kayseri’nin lojistik avantajını artırarak şehri daha cazip bir üretim ve dağıtım merkezi haline getirebilir. Kısacası bu rakamlar, doğru değerlendirilirse Kayseri ekonomisine can suyu olabilir.
