Kayseri Haber - Kayseri’nin köklü ailelerinden Kasapoğulları’na mensup olan Teodor Kasap, Osmanlı basın tarihi ve Türk edebiyatında iz bırakan en önemli isimlerden biri olarak dikkat çekiyor. Gazetecilikten tiyatroya, çeviriden siyasi mizaha uzanan çok yönlü çalışmalarıyla Kasap, sadece yaşadığı dönemi değil, kendisinden sonraki kuşakları da derinden etkileyen bir kültürel miras bıraktı.
Kayseri’de Başlayan Hayat Yolculuğu
1835 yılında Kayseri’nin Tavlasun bölgesinde dünyaya gelen Teodor Kasap, dönemin tanınmış kumaş tüccarlarından Şerefaim’in oğlu idi. Henüz 13 yaşındayken babasını kaybeden Kasap, ailesiyle birlikte İstanbul’a taşındı. Kapalıçarşı’da bir kumaşçıda çıraklık yaparken, eğitimini Kuruçeşme Rum Okulu’nda sürdürdü. Bu dönemde kendi imkânlarıyla Fransızca öğrenmesi, hayatının seyrini değiştiren en önemli adımlardan biri oldu.
Fransa Yılları ve Alexandre Dumas Etkisi
Bir alışveriş sırasında tanıştığı Fransız bir subayın desteğiyle 1856 yılında Fransa’ya giden Teodor Kasap, Paris’te eğitim aldı. Bu subayın, ünlü yazar Alexandre Dumas’nın kuzeni olması, Kasap için büyük bir kapı araladı. Dumas’nın özel sekreterliğini yapan Kasap, onunla birlikte birçok seyahate katıldı ve Avrupa’daki edebiyat ve basın çevrelerinin içine girdi.
Osmanlı’nın İlk Siyasi Mizah Dergisi
1870 yılında İstanbul’a dönen Kasap, Galata’daki Zincirli Han’da matbaa kurarak yayıncılığa başladı. Önce Fransızca Diogène ve Rumca Momos dergilerini yayımladı. Ardından, 24 Kasım 1870’te Türkçe olarak Diyojen’i çıkardı.
Diyojen, Osmanlı basın tarihinde Türkçe yayımlanan ilk siyasi mizah dergisi olarak tarihe geçti. Dergide Namık Kemal, Recaizade Ekrem ve Âli Bey gibi dönemin güçlü kalemleri yer aldı. Teodor Kasap, Fransa’dan taşıdığı mizah anlayışını Osmanlı toplumunun siyasi ve sosyal meseleleriyle ustaca harmanladı.
Monte Cristo Kontu ve Batı Romanıyla Tanışan Türk Okuru
Teodor Kasap, 1871 yılında Alexandre Dumas’nın ünlü eseri Monte Cristo Kontu’nu Türkçeye çevirmeye başladı. Yaklaşık üç yılda tamamlanan ve kalabalık bir ekiple hazırlanan bu çeviri, Türk okurunun tanıdığı ilk Batılı roman örneklerinden biri oldu. Eser, dönemin edebiyat dünyasında büyük yankı uyandırdı.
Sansür, Kapatmalar ve Sürgün Yılları
Diyojen, yayımlandığı süre boyunca defalarca kapatıldı. 183. sayısında yayımlanan bir mizahi yazı nedeniyle derginin imtiyazı tamamen iptal edildi. Bunun üzerine Kasap, Çıngıraklı Tatar, Hayal ve İstikbal gibi mizah gazetelerini çıkardı. Ancak sansür ve baskılar peşini bırakmadı.
Hayal gazetesinde yayımlanan bir karikatür nedeniyle II. Abdülhamid’in emriyle yargılandı ve üç yıl hapse mahkûm edildi. İlginç bir detay ise, Teodor Kasap’ın okuma bilmesine rağmen yazmayı hapishanede öğrenmiş olmasıydı.
Tahliye sonrası tekrar tutuklanmaktan korkan Kasap, Fransa’ya kaçtı. Paris’te kaleme aldığı “Lettres à S. E. Said Pacha” adlı eserinde Sultan Abdülhamid’i ve yönetim sistemini sert bir dille eleştirdi.
Tiyatroya Katkıları ve Uyarlama Eserleri
Teodor Kasap, yalnızca gazeteci değil, aynı zamanda Türk tiyatrosunun gelişiminde rol oynayan önemli bir isimdi. Moliere ve Alexandre Dumas’dan yaptığı uyarlamalar, Türk tiyatrosunda adaptasyon geleneğinin temel taşlarını oluşturdu.
İşkilli Memo, Pinti Hamit, Para Mesleği gibi eserlerle, orta oyunu geleneğini savundu ve yerli tiyatronun gelişmesine katkı sundu.
Saray Kütüphaneciliği ve Son Yıllar
1881 yılında affedilerek İstanbul’a dönen Teodor Kasap, sarayda Mabeyn Kütüphanecisi olarak görevlendirildi. Sultan için polisiye romanlar çevirdi, Sarı Yusuf adlı eserini kaleme aldı.
Teodor Kasap Ne Zaman Hayatını Kaybetti?
Osmanlı basınının cesur kalemi Teodor Kasap, 5 Haziran 1897’de İstanbul’da hayatını kaybetti. Ardında; gazetecilik, edebiyat, tiyatro ve siyasi mizah alanlarında silinmesi güç bir iz bıraktı.
