Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Yıpranma Payı kapsamındaki meslek gruplarını genişleterek erken emeklilik fırsatını artırdı. Yeni düzenlemeyle birlikte, kapsam içine alınan çalışanlar 5 yıla kadar erken emekli olabilecek. Ancak SGK, bu haktan yararlanmak için bazı kritik şartların olduğunu vurguluyor. Peki hangi meslek grupları erken emekli olabilecek ve hangi şartlar aranıyor? İşte merak edilen tüm detaylar…
Yıpranma Payı Kapsamı Genişletildi
Ağır ve riskli çalışma koşullarına sahip mesleklerde çalışanlar için uygulanan Yıpranma Payı, fiili hizmet süresi zammı sayesinde erken emeklilik hakkı tanıyor. Daha önce madenci, polis, asker, sağlık çalışanları ve gazeteciler bu haktan yararlanabiliyordu.
Yeni düzenlemeyle birlikte artık çimento fabrikası çalışanları, alüminyum fabrikası işçileri, dökümhane çalışanları ve cam sanayi personeli de kapsam içine alındı. İlginç bir detay olarak, bu meslek gruplarında çalışan bir kişi 12 ay çalışsa dahi SGK tarafından 15 ay çalışmış sayılacak.
8 Yıla Kadar Erken Emeklilik Mümkün
Fiili Hizmet Süresi Zammı sayesinde, ağır ve riskli işlerde çalışanların prim gün sayısı artırılıyor. Örneğin yılda 90 gün yıpranma payı olan bir işte 12 ay çalışan kişi, 360 gün yerine 450 gün prim kazanıyor.
Bu ekstra süre sayesinde emeklilik yaşı 5 yıla kadar, bazı çok ağır işlerde ise 8 yıla kadar erkene çekilebiliyor. Sabah gazetesinin haberine göre, çalışanlar biriken prim günleriyle yaş şartından da indirim elde edebiliyor.
Yıpranma Payı Nedir?
Fiili Hizmet Süresi Zammı, ağır ve riskli işlerde çalışanlara her yıl için ek prim günü kazandıran bir uygulamadır. Normal bir ofis çalışanı yılda 360 gün prim öderken, riskli işlerde çalışan bir işçi 60, 90 veya 180 gün ekstra prim kazanır.
Bu ek prim günleri, emeklilik yaşından düşülür. Örneğin 60 yaşında emekli olacak bir işçi, yıpranma payı sayesinde bu süreyi 55 yaşına kadar indirebilir. Kanun, bu hakla en fazla 5 yıl (çok ağır işlerde 8 yıl) erken emekliliğe izin veriyor.
E-Devlet’te “FHSZ” İbaresine Dikkat
Emeklilik yaşında indirim olup olmadığını kontrol etmek için e-Devlet üzerinden “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” ekranına bakılmalıdır.
Hizmet dökümünde prim günlerinin yanında “FHSZ” veya 2A, 3A gibi özel kodlar görünüyorsa, yıpranma payınız sisteme işlenmiş demektir.
Ancak bazı durumlarda, işçi yıpranma payı hakkına sahip olmasına rağmen primler normal şekilde yatırılmış olabilir. Bu durumda geriye dönük hak talep edilemez, yalnızca Hizmet Tespit Davası ile kayıp telafi edilebilir.
Hangi Meslekler Erken Emekli Olabilecek?
Yıpranma payı ile erken emeklilik hakkına sahip meslek grupları ve yıllık kazanımları şu şekilde:
Sağlık çalışanları: Doktor, hemşire, ebe, hasta bakıcı, röntgen teknisyeni, ambulans şoförü (yılda 60 gün)
Gazeteciler: Basın kartı sahibi muhabir ve basın çalışanları
Maden ve yer altı işçileri: Yılda 180 gün (6 ay)
Güvenlik güçleri: Asker, polis, MİT mensupları, cezaevi infaz koruma memurları
Ağır sanayi çalışanları: Demir-çelik fabrikası, cıva ve asit üretimi gibi zehirli maddelerle çalışan işçiler
İtfaiyeciler: Yangın söndürme ekipleri
Yeni eklenenler: Çimento fabrikası, alüminyum fabrikası, dökümhane ve cam sanayi çalışanları
SGK’nın Aradığı Kritik Şartlar
Fiili Çalışma: Yıpranma payı sadece işin bizzat yapılması halinde geçerlidir. İdari personel bu haktan yararlanamaz.
Minimum Çalışma Süresi: Riskli işlerde en az 3600 gün (10 yıl), yeraltı madenciliğinde ise 1800 gün (5 yıl) çalışma şartı aranır.
Kod Bildirimi: İşverenin SGK’ya doğru meslek kodu ile bildirim yapması zorunludur. Yanlış kod kullanımı durumunda yıpranma payı uygulanmaz.
