Yeşilay Danışmanlık Merkezleri, 2020 yılından itibaren tütün bağımlılığı nedeniyle merkezlerine başvuran bireylerin sosyodemografik özellikleri, tütün bağımlılık düzeyleri, bırakma girişimlerinin analizlerini 2025 Tütün Raporunda yayınladı. Veriler, YEDAM’a tütün bağımlılığı nedeniyle toplam 17.044 kişi başvururken, başlangıç yaşının 18 yaş altında olduğu ve elektronik sigara kullanımının bağımlılık tehlikesini artırdığını gösteriyor.
18 Yaş Altı Başlangıç Kritik Seviyede: Küçük Yaşta Başlıyor
Bireylerin büyük çoğunluğu sigara kullanmaya 18 yaşından önce başlıyor. YEDAM'a başvuranların genel sigaraya başlama yaş ortalaması 16,9 olarak kaydedildi. Raporda dikkat çeken verilerden birisi ise, danışanlardan sadece yüzde 7,2’si sigara kullanımını bir problem olarak görüyor. Tütünün normalleştirilmesinin yüksek seviyelerde olduğunu gösterirken, yüzde 74,5’i orta ve yüksek düzeyde bağımlılık oranına sahip olduğu belirtiliyor.
Elektronik Sigara Tehlikesi Büyüyor
Rapora göre elektronik sigara kullanımında ciddi bir artış görülüyor. 2020’den 2024’e kadar yüzde 11,7'den, yüzde 31,1'e yükselirken elektronik sigara kullanımının yaygınlaşmasındaki sebeplerin başında sigarayı bırakma bahanesi geliyor. Özellikle gençlerin kullandığı elektronik sigara bağımlılık döngüsünün devam etmesine neden oluyor.
Yeşilay’a Bağımlık Tedavisine En Çok Erkekler Başvuruyor
Rapora göre, tedaviye başvuran yüzde 24,7 yaş grubu 40-50 yaş aralığındaki bireyler oluşturuyor. Başvuranların yüzde 60,8'i erkek, yüzde 39,2'sinde kadın bireyler yer alıyor. Ayrıca raporda yer alan bilgilere göre tedavi arayanların yüzde 58,3'ü evli bireylerden oluşuyor.
Eğitim düzeyi arttıkça sigarayı bırakma ihtimalinin de arttığı görülürken, başvuranların yüzde 57,4'ü yükseköğrenim mezunu olduğu belirtiliyor.
Rapora göre sigarayı bırakmakta en büyük etken sağlık nedenleri oluyor. Sağlık sorunları sebebiyle sigarayı bırakan kişilerin oranı yüzde 93 olurken, ekonomik sebepler ise yüzde 55,5 oranında etkili oluyor.
Yeşilay Dayanışma Merkezi’nde uygulanan psikososyal destek ve telefonla takip yapılması sayesinde, 3 aylık sürecin sonunda tütün kullanımını bırakanların oranı yüzde 28,9'a yükseliyor.
Tütünle Mücadele Daha Sert Önlemler Alınması Gerekiyor
Türkiye, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi kapsamında önemli adımlar atmış ve öncü ülke seçilmişti. Sigaralarda düz ve standart paket uygulaması,
kapalı alanlarda sigara içmenin yasaklanması, kapsamlı reklam yasakları, tütün vergilerinin artırılması ve elektronik sigaranın satışı yasağı gibi önlemler alınmıştı.
Rapor, tütünle mücadelede yeni adımların atılması gerektiğini gösterirken, sıkı denetlemeler yapılması bekleniyor. Okullar ve öğrenci yurtları ile tütün satış noktaları arasına en az 100 metre mesafe şartı getirilmesi ve satış noktalarında ürünlerin şeffaf olmayan dolaplarda tutulmasının engelleyici olabileceği söyleniyor. Dijital ortamlarda ise sıkı denetimler yapılması ve sosyal medyadaki gizli reklam ve sponsorlukların içeriklerinin tespit edilmesi gerektiği belirtiliyor.
