Türkiye’de emekli maaşlarında önemli bir değişim kapıda. Son dönemde en düşük emekli aylığı alan kişi sayısı 5 milyona ulaşırken, primini yüksekten ödeyenler herhangi bir iyileştirme alamadığı için emekliler arasında makas büyüyor. Hükümet, emeklilik sistemini yeniden düzenlemek üzere yeni bir model üzerinde çalışmalarını sürdürüyor. SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, merak edilen detayları açıkladı.
En Düşük Emekli Aylığı Alanların Sayısı Katlandı
2019 yılında en düşük emekli maaşı alan kişi sayısı yaklaşık 800 bin civarındaydı. Bugün bu rakam 5 milyon seviyesine yükseldi. Karakaş, prim gün sayısına bakılmadan yapılan iyileştirmelerin, “çok çalışanın cezalandırıldığı” eleştirilerine yol açtığını belirtti.
Maaş Tamamlama Uygulaması Tarihe Karışıyor
Hükümet, mevcut emeklilik sistemindeki adaletsizlikleri gidermek için harekete geçti. 7 yıldır uygulanan maaş tamamlama sistemi yakında sona erecek. Yeni model, eski sistemin aksine “maaş odaklı” değil, tamamen “gelir ve ihtiyaç odaklı” olacak.
5 Aşamalı Modelin Ayrıntıları
Karakaş, Türkiye Gazetesi’ne yaptığı açıklamada, yeni sistemin 5 aşamalı bir model üzerine inşa edildiğini belirtti. Bu modelde, emeklilerin farklı kaynaklardan aldığı destekler (vakıf veya bakanlık yardımları gibi) tek bir çatı altında toplanacak.
Maaşın düşük olması artık tek başına belirleyici olmayacak. Önemli kriter, hanedeki toplam gelir ve hayat standardı olacak. SGK verileri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın destek sistemleriyle entegre edilecek.
Artık kömür veya gıda kolisi yerine, yardımlar direkt karta yüklenerek yapılacak. En düşük emekli maaşı ile yaşanılan şehirdeki yaşam maliyeti arasındaki fark hesaplanacak ve kira, fatura veya sosyal konut gibi desteklerle gelir tamamlanacak.
Sıfır Zam Riski Kapıda
Yeni modelde, bazı emekliler kök maaşlarına göre sıfır zam ile karşılaşabilecek. Karakaş, hükümetin esas kriterinin hanedeki toplam gelirin kişi başına düşen payı olduğunu vurguladı.
Örnek Senaryo:
Emekli Ali: Kök maaşı 11.000 TL, kirada oturuyor, evde başka gelir yok.
Emekli Veli: Kök maaşı 11.000 TL, kendi evinde oturuyor, eşinin emekli maaşı 16.000 TL.
Yeni modelde, Emekli Ali “gelir eşiği” altında kaldığı için kira, yakıt ve nakit desteği alacak ve aylık geliri hükümetin öngördüğü 22.000–28.000 TL seviyesine tamamlanacak. Emekli Veli ise toplam hane geliri yüksek olduğundan, mevcut 20.000 TL taban maaşını aynen almaya devam edecek; sadece 6 ayda bir yapılan enflasyon farkları maaşının 20.000 TL’yi aşması durumunda değişecek.
Emeklilikte Yeni Dönem Başlıyor
Yeni düzenlemeyle birlikte, emeklilikte gelir dağılımı ve ihtiyaç temelli destekler ön plana çıkacak. Sistem, sadece maaş büyüklüğüne değil, hane içi toplam gelire göre şekillenecek. Bu değişiklik, hem düşük maaş alanları destekleyecek hem de yüksek gelirli emeklilere otomatik artış sunmayacak.
