Kayseri Haber / Kayseri’nin Kayseri merkez ilçelerinden Melikgazi’de, Köşk Tepe üzerinde yükselen Köşk Medresesi, Anadolu Türk mimarisinin en özgün yapılarından biri olarak yeniden gündemde. Asıl adı Köşk Hânkâhı olan yapı, 14. yüzyılda Orta Anadolu’da hüküm süren Eretna Beyliği döneminde inşa edildi. 2024 yılı itibarıyla restorasyonu tamamlanan eser, hem tarihçiler hem de mimarlık araştırmacıları için eşsiz bir örnek olmayı sürdürüyor.
Eretna Beyliği Döneminden Günümüze Uzanan Bir Yapı
Köşk Hânkâhı, 740/1339 yılında Eretna Beyliği’nin kurucusu olan Alâeddin Eretna tarafından, eşi Suli Paşa (Toa Hatun) adına yaptırıldı. Yapının mimarı olarak Kaluyan bin Lokman ismi kaynaklarda yer alıyor. İlhanlı hâkimiyetinin çözülmeye başladığı bir dönemde inşa edilen eser, Orta Anadolu’da siyasî istikrar arayışının mimariye yansıyan somut örneklerinden biri kabul ediliyor. Kalevari dış görünümü, dönemin güvenlik kaygılarını yansıtırken; iç mekândaki düzenleme tasavvufî bir derinlik sunuyor.
Anadolu Türk Mimarisinde Eşi Olmayan Bir Kümbet
Yapıyı benzersiz kılan en önemli unsur, avlusunun tam ortasında yer alan kümbetli düzenleme. Anadolu Türk mimarisinde bilinen başka bir örneği bulunmayan bu planlama, Orta Asya’daki 12. yüzyıl kümbet geleneğiyle güçlü bağlar kuruyor. Merkezdeki kümbette Suli Paşa Hatun’un yanı sıra Alâeddin Eretna, oğlu Gıyaseddin Mehmed ve torunu Alâeddin Ali Bey’in sandukaları yer alıyor. Bu durum, yapının sadece bir ibadet ve eğitim mekânı değil, aynı zamanda hanedan hafızasını taşıyan anıtsal bir türbe olduğunu da gösteriyor.
Tasavvuf Sosyal Hayat ve 2024 Restorasyonu
Köşk Hânkâhı, Evhadiyye tarikatına mensup dervişler için bir tasavvuf merkezi olarak tasarlandı. Aynı zamanda imaret işleviyle halka hizmet eden yapı, Ahilik ve Bacıyân-ı Rum gibi teşkilatlarla birlikte Anadolu’da dinî, sosyal ve iktisadî hayatın nasıl iç içe örgütlendiğini ortaya koyuyor. Osmanlı döneminde medrese olarak kullanılması ise yapının işlevsel sürekliliğini gösteriyor. 2024’te tamamlanan restorasyon çalışmalarıyla özgün mimari detaylar korunarak yapı yeniden ziyarete açıldı. Bugün Köşk Medresesi, Kayseri’nin tarihî kimliğini yansıtan, geçiş döneminin siyasî ve kültürel mirasını günümüze taşıyan nadir eserlerden biri olarak yaşamaya devam ediyor.
