Kayseri Haber / Kayserili Avukat Muhammed Eldek, çalışma saatleri ve çalışanların yasal haklarına ilişkin merak edilen konular hakkında önemli açıklamalarda bulundu. Türkiye’de çalışma süreleri, fazla mesai hesaplaması ve çalışanların haklarıyla ilgili sıkça yanlış bilinen noktaları anlatan Eldek, özellikle fazla mesai konusunda birçok çalışanın hak kaybı yaşadığını söyledi.
Türkiye’de Yasal Çalışma Süreleri Nasıl Uygulanıyor?
Türkiye’de farklı meslek gruplarında özel düzenlemeler bulunsa da genel çalışma süresinin kanunla belirlendiğini söyleyen Avukat Muhammed Eldek, günlük ve gece çalışmaları için de ayrı sınırlar bulunduğunu ifade etti. Özellikle günlük çalışma süresinin aşılmasının doğrudan fazla mesai sayıldığını belirten Kayserili avukat, çalışanların bu noktaya dikkat etmesi gerektiğini vurguladı.
Avukat Muhammed Eldek konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Doktorlar, maden işçileri, gazeteciler, esnaf işletmesi çalışanları gibi bazı meslek gruplarında kanunumuzda ve özel düzenlemelerle çalışma esasları ile düzenlenmiştir. Fakat genel olarak bahsedeceksek Türkiye’de haftalık çalışma süresi genel olarak 45 saattir. Günlük çalışma süresinin 11 saati aşamayacağı Kanun’da emredici şekilde düzenlenmiştir. Bu süreyi aşan çalışmalar, haftalık 45 saat dolsa da dolmasa da fazla çalışma sayılır. Yine gece çalışmaları günlük 7,5 saati geçemez.”
Asgari Ücretli Çalışan da Fazla Mesai Ücreti Alabilir mi?
Toplumda yaygın bir yanlış algının da asgari ücretle çalışanların fazla mesai talep edemeyeceği düşüncesi olduğunu belirten Eldek, bunun doğru olmadığını söyledi. Haftalık 45 saatin üzerindeki her çalışmanın fazla mesai olarak kabul edildiğini belirten Eldek, asgari ücretle çalışanların da bu hakka sahip olduğunu dile getirdi.
Eldek bu konuda şu ifadeleri kullandı:
“Tabi ki talep edebilir. Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır. Yani aylık 180 saat üstü çalışmadır. Asgari ücrette bu sınıra verilebilecek en alt limit ücrettir. Üstündeki çalışmalar fazla çalışmadır.”
Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanıyor?
Fazla mesai hesaplamasında çalışanların çoğu zaman zorlandığını belirten Eldek, hesaplamanın brüt ücret üzerinden yapıldığını söyledi. Net maaşın yanı sıra yol yardımı, gıda yardımı ve benzeri ek ödemelerin de hesaplamaya dahil edildiğini ifade eden Eldek, fazla mesai ücretinin saatlik ücretin bir buçuk katı olduğunu belirtti.
Eldek hesaplamayı şu sözlerle anlattı:
“Kişinin eline yani hesabına geçen ücret net maaştır. Fazla çalışma ücreti ise brüt ücret üzerinden hesaplanır. Yani net ücrete, yol yardımı, gıda yardımı, ek ikramiyeler gibi katkıların eklenmesiyle hesaplanır. Çoğu kişi bu hesaplamalarda zorlanmaktadır. Detaylı ve mantığa uygun şekilde hesaplamayı izah edeyim. İşçinin günlük çalışma süresinin 7,5 saat olduğunu haftalık da 45 saat çalışmasının olduğunu söylemiştim. Yani haftada 6 iş günü çalışıldığı düşünülmekte. Yasal olarak da hafta tatili izni bulunmakta, yani pazar tatili. Bu ücretin hesabında bu günde dahil edilir. 7.5.30 =225 saat işçini çalışıldığı hesaplanır. Yani işçinin brüt maaşının 225 e bölünmesi ile brüt olarak 1 saatlik ücreti hesaplanır. Fazla mesai ücreti ise bu ücretin bir buçuk katıdır. Örneğin net maaşı 35.000TL olan birinin brüt maaşı 45.000TL olduğunda: 45.000%225=200TL brüt saatlik ücret iken fazla çalışma ücreti de saat başı 300TL olacaktır.”
İmzalı Maaş Bordrosu Fazla Mesai Talebini Etkileyebilir
Fazla mesai konusunda en önemli belgelerden birinin maaş bordroları olduğunu belirten Eldek, imzalı bordroların hukuki açıdan güçlü delil sayıldığını söyledi. Bu nedenle çalışanların bordroları dikkatle incelemesi gerektiğini vurguladı.
Kayserili Avukat bu konuda şu ifadeleri kullandı:
“İmzalı bordrolar hukuken güçlü delil niteliğindedir. Yargıtay içtihatlarına göre işçinin imzasını taşıyan bordrolarda fazla mesai tahakkuku varsa ve ödendiği görülüyorsa, işçi bunun aksini ancak bordronun sahteliğini ispatlayarak iddia edebilir. İhtirazi kayıt konulmadan imzalanan bordrolar, o dönem için fazla çalışma ücretinin ödendiğine karine teşkil eder. Bu yüzden fazla çalışma yaptığını düşünen işçi bordrosuna ihtirazi kayıt düşerek imza atmalı ya da mail olarak kendisi ile paylaşılıyoesa ise 2 cümleden de ibaret olsa itirazını belirtmelidir.”
Ücretler Ödenmezse Çalışan Hangi Yolu İzlemeli?
Çalışan ile işverenin ekonomik koşullar nedeniyle zor süreçlerden geçebileceğini ifade eden Eldek, buna rağmen çalışanların haklarını arayabileceğini söyledi. Fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi durumunda işçinin hukuki yollara başvurabileceğini belirtti.
Eldek konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“İşçide işverende evine ekmek götürmek çabalamaktadır. Zorlaşan hayat şartları ve geçim kaygıları sebebiyle işçi içinde işveren için zor günler yaşamaktadır. Yukarıda bahsettiğimiz hususlar genel niteliktedir. İşçi fazla çalışma ücretlerinin ödenmediği, maaşının eksik ödendiğini düşünüyorsa mutlaka hukuki destek almalıdır. Bu konuda işvereni sözlü ve yazlı olarak bu ödemelerin yapılmasını istemelidir. Bu ödemelerin yapılamaması halinde işçi iş sözleşmesini haklı olarak dahi fesih edebilecektir. Olası bir yargılamada aynı iş yerinde çalışan tanık işçiler bu çalışma ve saatlerinin ispatında delil olarak kullanılabilecektir. Hatta işçinin hangi saat aralığında iş yerinde olduğuna dair telefon baz kayıtları dahi kullanılabilecektir. Yani işçinin de iş yereninde hukuki destek almasında fayda bulunmakta.”
Çalışma hayatında hakların bilinmesinin büyük önem taşıdığını belirten Avukat Eldek, özellikle fazla mesai konusunda çalışanların bordrolarını kontrol etmeleri ve gerektiğinde itiraz haklarını kullanmaları gerektiğini vurguladı. Eldek, hak kaybı yaşandığını düşünen çalışanların ise mutlaka hukuki destek almasının faydalı olacağını sözlerine ekledi.
