Hükümet, kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak adlandırılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek (GETAD) Sistemini pilot olarak uygulamaya hazırlıyor. Sistem, belirlenen “eşik gelir”in altında kalan hanelerin desteklenmesini hedeflerken, Türkiye genelinde tek tip bir gelir sınırı yerine il ve ilçe bazlı farklılıklar esas alınacak.
Her ilin geçim düzeyi, iklim koşulları, ekonomik ve sosyal yapısının farklı olması nedeniyle eşik gelirin tüm ülkede aynı olmayacağı belirtiliyor. Bu kapsamda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı, eşik gelirin nasıl belirleneceği ve hangi kriterlere göre destek sağlanacağı konusunda ortak bir çalışma yürütüyor. GETAD’ın, mevcut sosyal yardım programlarıyla entegre şekilde uygulanması ve gerekli görülmesi halinde yasal düzenlemelere gidilmesi planlanıyor.
AK Parti kaynaklarından edinilen bilgilere göre, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın başkanlığında yürütülen çalışmada sistemin ana hatları netleşti. GETAD, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla verilen sosyal yardımlarla birlikte uygulanacak. Pilot uygulamanın birkaç ay içinde belirlenen lokal bölgelerde başlatılması, ardından gelecek yıl ülke geneline yayılması hedefleniyor.
Uygulama, il ve ilçelerin sosyal ve ekonomik yapısına göre farklılık gösterecek. Her yerleşim birimi için ayrı bir eşik gelir belirlenecek ve hane geliri bu sınırın altında kalanlara destek sağlanacak. Destekler hane bazlı olacak ve hanede çalışan bir kişi bulunsa dahi, gelir eşik gelirin altında kalıyorsa destek verilecek. Amaç, hanenin gelirini belirlenen eşik gelir düzeyine çıkarmak olacak.
GETAD kapsamında sağlanacak destekler, bulunduğu ilin ihtiyaçlarına göre kira, gıda, enerji, ısınma veya nakit şeklinde olabilecek. Eşik gelirin belirlenmesinde asgari ücretin de önemli bir ölçüt olarak değerlendirilmesi planlanıyor. Bu doğrultuda, geliri asgari ücretin altında kalan hanelerin gelirinin destekle asgari ücrete tamamlanması, asgari ücretle çalışan ancak kirada oturan hanelere kira desteği verilmesi gibi seçenekler üzerinde duruluyor. Ayrıca çocuk sayısı ve hanede yaşayan kişi sayısı da destek miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak.
Bakanlıklar, hangi şehirlerde ne tür desteklerin öncelikli olacağına ilişkin çalışmalarını sürdürüyor. Örneğin, iklim koşulları ve ekonomik yapıları farklı olan illerde ısınma, gıda, kira veya enerji desteği gibi yardımlar, o yerleşim biriminin özelliklerine göre şekillendirilecek.
GETAD’a başvurular, vatandaşların beyanı üzerinden yapılabilecek ya da incelemeler sonucunda ihtiyacı olduğu tespit edilen kişiler doğrudan programa dahil edilebilecek. Yetkililer, amaçlarının gerçekten ihtiyaç sahibi olan hanelere ulaşmak ve her ilin geçim standardını gözeterek doğru destek türünü sunmak olduğunu vurguluyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki bütçe görüşmeleri sırasında yaptığı açıklamada, sistemin eşik gelirin altında kalan aileleri destekleyici nitelikte olacağını, ancak istihdam piyasalarından caydırıcı bir etki oluşturmayacağını ifade etmişti. Yılmaz, pilot uygulamanın birkaç ilde başlatılacağını ve 2027 yılında tüm Türkiye’ye yayılmasının planlandığını belirtmişti.
