Banka hesaplarını dolandırıcılık faaliyetlerinde kullandırdıkları gerekçesiyle haklarında işlem başlatılan ve kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak anılan yaklaşık 300 bin kişiyi ilgilendiren yeni bir yasal adım atılmaya hazırlanılıyor. Düzenlemenin, 12. Yargı Paketi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması planlanıyor.
Göreve başlamasının ardından konuya değinen Adalet Bakanı Akın Gürlek, IBAN mağdurlarıyla ilgili yoğun mesaj aldığını belirterek, sosyal medyada da konunun sıkça gündeme taşındığını ifade etti. Gürlek, söz konusu düzenlemenin 12. Yargı Paketi’ne dahil edilmesinin planlandığını açıkladı.
300 Bine Yakın Dosya, 50 Bin Ceza
Banka hesaplarının dolandırıcılık suçlarında kullanılması nedeniyle, Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesinde düzenlenen “nitelikli dolandırıcılık” suçu kapsamında işlem gören kişi sayısının 300 bine yaklaştığı tahmin ediliyor. Dosyaların büyük bölümünü bilişim sistemleri aracılığıyla gerçekleştirilen dolandırıcılık eylemleri oluşturuyor.
Adalet Bakan Yardımcısı Niyazi Acar, 2025 yılı sonunda Meclis komisyonunda yaptığı sunumda, bilişim yoluyla dolandırıcılık kapsamında açılan kamu davası sayısının 291 bin 379 olduğunu bildirmişti. Güncel rakamın ise 300 bini aştığı değerlendiriliyor.
Bu kapsamda mahkûmiyet kararı verilen kişi sayısının yaklaşık 50 bin olduğu, bir kısmının cezaevinde bulunduğu belirtiliyor.
'Bilerek' ve 'Bilmeyerek' Hesap Kullandırma Ayrımı
Yetkililer, her dosyanın kendi içinde değerlendirildiğini ve hesap sahiplerinin durumuna göre farklı sonuçlar doğabildiğini vurguluyor.
Buna göre: Dolandırıcılık faaliyetini bilerek ve çıkar sağlayarak hesabını kullandıranlar doğrudan dolandırıcılık suçundan cezalandırılıyor. Suçtan haberdar olmamakla birlikte maddi menfaat elde edenler için özel değerlendirme yapılıyor. Hiçbir kazanç sağlamadığı belirlenen kişiler hakkında ise beraat kararı verilebiliyor.
Niyazi Acar, uygulamanın yargı sistemini ciddi biçimde zorladığını belirterek, hileyi bilerek hareket edenlerin yüzde 100 dolandırıcılıktan cezalandırıldığını; bilgi sahibi olmadan ancak menfaat temin edenlerin dosyalarının ayrıca incelendiğini; herhangi bir kazanç elde etmeyenler için ise beraat yolunun açıldığını ifade etti.
Konu daha önce 11. Yargı Paketi görüşmelerinde de gündeme gelmişti. O süreçte, nitelikli dolandırıcılık suçlarının ağır ceza mahkemeleri yerine asliye ceza mahkemelerinde görülmesi ve bazı dosyaların uzlaşma kapsamına alınması tartışılmıştı.
IBAN Dolandırıcılığı Nedir?
Son yıllarda IBAN ve GSM hatları üzerinden yürütülen dolandırıcılık olaylarında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 2025 yılında yapılan açıklamada; kimlik avı (phishing), sahte internet siteleri, sosyal mühendislik, fidye yazılımları, banka ve kredi kartı dolandırıcılığı, veri ihlalleri, zararlı yazılımlar, kripto para dolandırıcılığı, hesap ele geçirme, siber casusluk, çocuklara yönelik siber suçlar, itibar suikastı, şantaj ve dezenformasyon gibi pek çok suç türünün yaygınlaştığı bildirilmişti.
Açıklamada, maddi kazanç vaadiyle kandırılan kişilerin banka ve ödeme hesaplarını üçüncü kişilere kullandırmasının ağır cezalara yol açabileceği özellikle vurgulandı.
Bu hesaplar üzerinden; sahte ürün satışları, yatırım ve kripto para dolandırıcılığı, sosyal medya ve WhatsApp üzerinden “acil para”, “kaza yaptım”, “ödül kazandınız” senaryoları, yasa dışı bahis ve kara para aklama işlemleri, sahte iş ilanları, evden çalışma vaatleri ile faizsiz kredi veya evlilik kredisi adı altında kurulan tuzakların gerçekleştirildiği belirtiliyor.
MASAK ve Vergi Boyutu
IBAN kullandırmanın sonuçları yalnızca ceza hukuku ile sınırlı kalmıyor. 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 15. maddesi kapsamında da işlem yapılabiliyor. Bu çerçevede banka hesabını başkasına kullandıran kişiler hakkında rapor hazırlanarak Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK)’a iletiliyor.
MASAK’ın değerlendirmesinin ardından Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulabiliyor. Açılan davalarda altı aydan bir yıla kadar hapis ya da beş bin güne kadar adli para cezası uygulanabiliyor. Ayrıca haksız kazanç ve vergi yönünden ek yaptırımlar da gündeme gelebiliyor.
Yeminli Mali Müşavir Abdullah Tolu, NTV’ye yaptığı değerlendirmede, 5549 sayılı Kanun’un 15. maddesinde hapis ve para cezalarının açıkça düzenlendiğini belirtti. Tolu, vergi müfettişlerinin hazırladığı görüş ve öneri raporlarının MASAK’a gönderildiğini, kurumun incelemesi sonrasında Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulabildiğini ve yargılama sonucunda altı aydan bir yıla kadar hapis ya da beş bin güne kadar adli para cezası verilebildiğini ifade etti.
Hazırlanan 12. Yargı Paketi ile birlikte, IBAN mağdurlarının hukuki durumuna ilişkin yeni bir çerçevenin çizilmesi ve özellikle “bilerek” ile “bilmeyerek” hesap kullandırma ayrımının daha net sınırlarla belirlenmesi bekleniyor. Düzenlemenin Meclis sürecinde nasıl şekilleneceği ise önümüzdeki dönemde netleşecek.
