Kayseri Haber / Kayseri’nin doğusunda, Gesi yakınlarında iki bin beş yüz yıl önce hüküm sürdüğü rivayet edilen Efkere Krallığı’na dair anlatılar yeniden gündeme geldi. Kayseri tarihine ve kültürel mirasına dair tartışmalarda öne çıkan bu mitolojik hikâye, Gregoryan isimli bir şahsiyet ve inanç değişimi iddialarıyla dikkat çekiyor.
Kayseri’nin Doğusunda Bir Krallık
Rivayetlere göre bundan yaklaşık 2 bin 500 yıl önce, Kayseri’nin doğu tarafındaki Gesi civarında “Efkere Krallığı” adı verilen küçük bir devlet bulunuyordu. Kayseri merkezli bu anlatıya göre Efkere halkı, dönemin birçok toplumu gibi putperest bir inanç sistemine sahipti. Güneş Tanrısı Artemis, Savaş Tanrısı Zeus ve Aşk Tanrısı
Eros gibi tanrılara tapıldığı ifade ediliyor.
Kayseri efsaneleri arasında yer alan bu anlatımda, çok tanrılı inanç yapısının toplumun sosyal ve siyasal düzeninde etkili olduğu belirtiliyor.
Orta Asya’dan Kayseri’ye Gelen Gregoryan
Hikâyeye göre Orta Asya’dan, aslı Türk olduğu öne sürülen Gregoryan isimli genç bir adam elinde asasıyla Kayseri’deki Efkere’ye gelir. Birkaç gün boyunca bölgede dinlenip şehri dolaşır. Ancak halkın inanç ve yaşam biçiminden memnun kalmaz.
Anlatıya göre Gregoryan, Efkere halkına şu sözlerle seslenir:
“Yanlış yoldasınız. Bu kadar Tanrı olmaz. Tanrı tektir, bütün canlı , cansız mahlukatı o yaratmıştır”
Bu sözler Kayseri’deki Efkere halkının tepkisini çeker. Öfkelenen halkın şiddete başvurduğu, Gregoryan’ı ağır şekilde dövdükten sonra krallarının huzuruna çıkardığı rivayet edilir. Halkın kraldan isteği nettir:
“Bu adam bizim tanrılarımıza hakaret etti, cezasını sen ver”
Ancak Kayseri’de hüküm sürdüğü belirtilen Efkere kralı, Gregoryan’ın durumuna acır ve halkına şu emri verir:
“Zaten bunu siz yeteri kadar cezalandırılmışsınız. Bırakın, Efkere'yi terk etsin . Nereye giderse gitsin”
Kayseri’den Tomarza’ya Uzanan Yolculuk
Anlatıya göre zor durumda ayağa kalkabilen Gregoryan, halkın yuhalamaları arasında Kayseri’deki Efkere’den ayrılır. İki gün süren yolculuğun ardından bugün Tomarza ilçesinin doğusunda yer alan Saraycık Yaylası’nda bir mağarada yaşamaya başlar.
Kayseri’nin Tomarza bölgesine uzanan bu bölümde, Gregoryan’ın doğadan topladığı bitkiler ve otlarla ilaçlar yaptığı ifade edilir. Bu sırada Efkere kralının ağır bir hastalığa yakalandığı ve dönemin tabipleri ile otacılarının çare bulamadığı belirtilir.
Halkın “Kralımızı kim iyileştirirse mükâfatlandırılacaktır” duyuruları üzerine Gregoryan’ın hazırladığı ilaçlarla kralı kısa sürede sağlığına kavuşturduğu rivayet edilir.
Manastırın İnşası ve Gregoryan’ın Yükselişi
Kralın iyileşmesinin ardından Gregoryan’a sınırsız dilek hakkı tanındığı anlatılır. Bunun üzerine Gregoryan şu talepte bulunur:
“Saygıdeğer kralım , ben şu anda bir mağarada yaşıyor ve çok sefil , müzmin bir hayat sürüyorum. Mümkünse benim yaşadığım yere benim için bir manastır yapın”
Kralın emriyle Gregoryan’ın yaşadığı mağaranın yanına bir manastır yaptırıldığı rivayet edilir. Kayseri ve çevresindeki bu anlatı, Gregoryan’ın saygınlığının artması ve çevresinde inananların toplanmasıyla devam eder. Müritlerinin çoğaldığı, görüşlerinin zamanla bir Hristiyan mezhebine dönüştüğü ifade edilir.
Anlatının devamında Efkere kralının yaşlanarak ölmesinin ardından Gregoryan’ın Efkere’ye kral yapıldığı öne sürülür.
Kayseri Merkezli Bir İddia ve Tartışma
Söz konusu mitolojik hikâyeye dayandırılan bazı iddialarda, kimi Ermenilerin atalarının Gregoryan olduğu, Türk asıllı oldukları ve dünyada ilk tek tanrılı dini kendilerinin yaydıkları görüşünü savunduğu belirtilmektedir.
Gregoryan mezhebinin ise yalnızca Anadolu Ermenilerine ait bir mezhep ve inanç biçimi olduğu ifade edilmektedir. Anlatıya göre başka hiçbir Hristiyan ülkesinde bu mezhebe ait inanan ya da mabedin bulunmadığı dile getirilmektedir.
Kayseri’nin Gesi bölgesi ve Tomarza hattında anlatılagelen Efkere Krallığı efsanesi, tarihsel bir belgeye değil rivayetlere dayansa da, Kayseri kültür tarihi içinde dikkat çeken başlıklar arasında yer almayı sürdürüyor. Kayseri merkezli bu mitolojik anlatı, hem inanç tarihi hem de bölgesel hafıza açısından zaman zaman yeniden gündeme geliyor.
