Kayseri Haber - Kayseri’de geçmişten günümüze taşınan geleneksel meslekler, teknolojinin ve modern üretim yöntemlerinin hızla yayılmasıyla yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Özellikle Develi ilçesi ve çevresinde yapılan akademik araştırmalar, bazı mesleklerin artık “can çekiştiğini” gözler önüne seriyor. Peki hangi meslekler unutulmaya yüz tutmuş durumda ve neden azalıyor?
Kayseri’de Geleneksel Meslekler Neden Yok Oluyor?
2020 tarihli bir akademik çalışmada, Kayseri’nin Develi ilçesi özelinde geleneksel zanaat ve mesleklerin son temsilcileriyle yapılan görüşmeler, bazı mesleklerin neredeyse yok olma eşiğinde olduğunu ortaya koydu. Bunlar arasında öne çıkanlar:
Demircilik (özellikle geleneksel nalbantlık)
Hasırcılık (hasır işleme)
Kalaycılık (metalleri kaplama ve temizleme)
Terzilik (el dikimi, hazır giyim dışında)
Çerçilik (seyahat eden toptancı/satıcı)
Tuzculuk (tuz üretimi ve satışı)
Bu mesleklerin çoğunun ustası sayıca az ve genç nesil tarafından devam ettirilmiyor. Kayseri’de bu zanaatlar “can çekişen meslekler” olarak tanımlanıyor.
Teknolojik ve Sosyoekonomik Dönüşüm Etkisi
Geleneksel mesleklerin azalmasının en önemli nedeni teknolojik ve endüstriyel dönüşüm. Artık birçok iş fabrika üretimi ve seri üretim teknolojileriyle yapılırken, el emeğine dayalı üretim ekonomik açıdan sürdürülemez hâle geliyor. Örneğin:
Halılarda el dokuması -fabrikasyon kilim üretimi
Geleneksel demircilik -sanayi metal üretimi
Buna ek olarak usta-çırak geleneğinin kopması, gençlerin uzun vadeli gelir sağlayan modern mesleklere yönelmesi ve çırak bulmanın zorlaşması, mesleklerin devamını tehlikeye atıyor. Ulusal ölçekte Türkiye’de 123 geleneksel meslek yok olma riskiyle karşı karşıya bulunuyor.
Pazar Tercihleri ve Ekonomik Sebepler
Tüketici tercihleri de geleneksel meslekleri zor durumda bırakıyor. El işçiliğiyle üretilen ürünler hem zaman alıcı hem de maliyetli. Buna karşılık, seri imalat ürünler daha ucuz ve hızlı olduğu için tercih ediliyor. Bu ekonomik dinamik, geleneksel zanaatların hayatta kalmasını güçleştiriyor.
Türkiye Genelinde Diğer Kaybolan Meslekler
Kayseri’ye özgü olmasa da ülke genelinde unutulmaya yüz tutmuş diğer meslekler arasında şunlar öne çıkıyor:
Debbağlık (deri işleme)
Yorgancılık (el dokuması yatak/yorgan üretimi)
Bakırcılık ve yöresel el sanatları
Örücülük (el işi kumaş tamiri)
Alemlik yapımı, oyacılık
Kayseri Çalışma ve İş Kurumu (İŞKUR) verileri, bazı mesleklerde eleman bulmanın ciddi bir sorun olduğunu ortaya koyuyor. Mobilya döşeme işçisi, argon kaynakçısı, mobilyacı ve terzi gibi mesleklerde çırak ve nitelikli iş gücü eksikliği dikkat çekiyor. Bu durum, doğrudan yok olma olmasa da mesleklerin sürdürülebilirliğini tehdit ediyor.
Kültürel ve Ekonomik Kayıp
Geleneksel mesleklerin yok olması sadece ekonomik değil, kültürel bir kayıp anlamına da geliyor. Bu mesleklerin yaşatılması için çeşitli önlemler arasında eğitim programları ve usta-çırak geleneğinin desteklenmesi, teşvikler ve devlet destekleri, belgeselleştirme ve müze çalışmaları yer alıyor.
Kayseri’nin zengin kültürel mirasının bir parçası olan bu meslekler, modernleşme süreci içinde kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Onların korunması, yalnızca tarih ve kültür açısından değil, şehir ekonomisi ve sosyal hafıza için de büyük önem taşıyor.
