Yeşilhisar Haber - Kayseri’nin Yeşilhisar ilçesindeki Gülbayır Mahallesi, tarihi geçmişiyle dikkat çekiyor. Yerleşimin bilinen en eski adı “Kesteliç” olurken, köyün tarih sahnesindeki izleri 16. yüzyıla kadar uzanıyor. Osmanlı arşiv kayıtlarında kışlak olarak geçen Kesteliç’in zamanla kalıcı bir Türkmen yerleşimine dönüştüğü belirtiliyor.
Osmanlı Defterlerinde “Kesteliç” Olarak Geçiyor
1530 tarihli 387 Numaralı Muhasebe-i Vilâyet-i Karaman ve Rûm Defteri kayıtlarında köyün adı açık şekilde “Kesteliç” olarak yer alıyor. Bu kayıtlar, yerleşimin en az 16. yüzyılın ilk yarısında idari sistem içinde tanımlanmış bir nokta olduğunu gösteriyor.
Osmanlı arşiv belgeleri üzerine araştırmalar yapan Cevdet Türkay’ın çalışmalarına göre Kesteliç başlangıçta bir kışlak mahalli olarak kullanılıyordu. Bölgeye yerleşen Türkmen cemaatlerinin etkisiyle geçici konaklama alanı zamanla kalıcı bir köy kimliği kazandı.
Cumhuriyet Döneminde de İsmi Korundu
Köyün adı, Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde de değişmedi. 1928 tarihli Son Taksimatı Mülkiyede Köylerimizin Adları adlı yayında yerleşimin ismi yine “Kesteliç” olarak kaydedildi.
Ancak 1980 sonrası yürütülen yer adlarının Türkçeleştirilmesi ve değiştirilmesi çalışmaları kapsamında köyün adı Gülbayır olarak değiştirildi. Böylece yüzyıllardır kullanılan Kesteliç ismi resmi kayıtlardan çıkarılmış oldu.
Oğuzların Kızık Boyuna Dayanıyor
Kesteliç yerleşiminin temelini, Oğuzların Kızık boyuna mensup Türkmen gruplarının oluşturduğu belirtiliyor. Oğuzlar’ın önemli kollarından biri olan Kızık boyu, tarihi kaynaklarda “kuvvetli, ciddi, akıllı ve dirayetli” anlamlarıyla anılıyor.
Boyun sembolü ise “Sarıca” adı verilen bir şahin türü olarak kaydediliyor. Bu bilgi, yerleşimin yalnızca idari değil, aynı zamanda kültürel ve etnik açıdan da güçlü bir Türkmen kimliğine sahip olduğunu ortaya koyuyor.
Kestel Aşireti’nin Yerleşik Hayata Geçiş Noktası
Tarihi kayıtlarda Kesteliç ve çevresinde farklı Türkmen topluluklarının varlığına rastlanıyor. yüzyıl kayıtlarına göre Kayseri’nin İslamlı nahiyesine bağlı olan Kesteliç, Kestel (Kesten) aşiretinin yerleşik hayata geçtiği önemli noktalardan biri oldu.
Bu aşiretin Maraş ve Halep hattında konargöçer faaliyetlerde bulunduğu; Amik Ovası ile Maraş/Kemer nahiyesindeki çeşitli mezraları tarımsal amaçla kullandığı biliniyor. Kesteliç, bu göç güzergâhında kalıcı yerleşime dönüşen stratejik bir merkez olarak öne çıkıyor.
Avcı Cemaati Kışlağı Köye Dönüştürdü
Başbakanlık Arşivi belgelerine göre Avcı Cemaati’nin bir kısmı Kesteliç’i kışlak olarak kullanıyordu. Bu grubun zamanla bölgeye yerleşmesiyle birlikte geçici kışlak alanı köy statüsü kazandı.
Bu durum, Anadolu’daki birçok yerleşimde görülen göçerlikten yerleşikliğe geçiş sürecinin Kesteliç örneğinde de yaşandığını gösterdi.
Bölgesel Kimliğin Sessiz Tanığı
Bugün Gülbayır adıyla anılan yerleşim, yüzyıllar öncesine dayanan Türkmen geçmişi, Osmanlı tahrir defterlerindeki kayıtları ve aşiret yerleşimleriyle bölgenin tarihsel hafızasında önemli bir yere sahip oldu.
İsmi değişmiş olsa da Kesteliç’in tarihi kimliği, Osmanlı arşivlerinden Cumhuriyet kayıtlarına uzanan belgelerle varlığını sürdürüyor. Yeşilhisar’ın bu küçük yerleşimi, Anadolu’daki konargöçer Türkmen kültürünün yerleşik hayata geçiş sürecini yansıtan somut örneklerden biri olarak dikkat çekiyor.
