Kayseri Haber / Kayseri’de son dönemde özellikle küçük işletmelerde karşılaşılan bazı ödeme uygulamaları, hem Kayserililerin tepkisine hem de hukuki tartışmalara neden oluyor. Kayseri merkezinden mahalle aralarındaki bakkallara kadar birçok noktada benzer şikayetler dile getiriliyor: POS cihazı olduğu halde kartla ödeme kabul edilmemesi, kartlı alışverişte ek ücret talep edilmesi ya da belirli ürünlerin satışının başka bir ürüne bağlanması.
Vatandaşların aktardığına göre bazı işletmelerde kasanın yanında POS cihazı bulunmasına rağmen ödeme sırasında “kart geçmiyor”, “nakit alıyoruz” ya da “kart çekersek fark koyuyoruz” gibi ifadeler kullanılıyor. Özellikle küçük tutarlı alışverişlerde kart kullanımına sıcak bakılmadığı belirtiliyor. Bu durum sadece belirli ürünlerle sınırlı değil; sigara, içecek, temel gıda ürünleri ve diğer perakende satışlarda da benzer uygulamaların görüldüğü ifade ediliyor.
Bazı durumlarda ise işletmeler, kartla ödeme yapmak isteyen müşterilere ek şart sunuyor. Örneğin tek bir ürün almak isteyen vatandaşa “yanında başka bir şey daha alırsanız kart çekeriz” denildiği iddia ediliyor. Bu uygulama hukukta “bağlı satış” olarak değerlendiriliyor ve tüketici mevzuatına aykırı kabul ediliyor. Yani bir ürünün satışının başka bir ürünün satın alınması şartına bağlanması yasal değil.
Bir diğer dikkat çeken uygulama ise kartlı ödemelerde 5 ila 10 TL arasında değişen “ek ücret” talebi. Bazı esnafların bunu “komisyon farkı” olarak açıkladığı öne sürülüyor. Oysa POS komisyonu işletmenin banka ile yaptığı sözleşme kapsamında yer alıyor ve bu bedelin doğrudan tüketiciye yansıtılması hukuken mümkün değil. Uzmanlar, kartlı ödeme nedeniyle tüketiciden ekstra ücret alınmasının açıkça mevzuata aykırı olduğunu vurguluyor.
Konunun bir diğer boyutu ise vergi meselesi. Sektör temsilcileri, bazı küçük işletmelerin kartlı işlemlerde satışın sistem üzerinden kayıt altına alınması nedeniyle daha fazla vergi yükü oluştuğunu düşündüğünü ve bu nedenle nakit ödemeyi tercih ettiğini ifade ediyor. Ancak vergi uzmanlarına göre bu yaklaşım hem hukuki hem de mali açıdan risk taşıyor. POS cihazı bulunan bir işletmenin kartlı ödemeyi keyfi şekilde reddetmesi veya müşteriyi nakde yönlendirmesi çeşitli yaptırımlarla karşılaşmasına neden olabilir.
Tüketiciler böyle bir durumla karşılaştıklarında fiş talep etme hakkına sahip. Ayrıca haksız uygulamaların Gelir İdaresi’ne, ilgili bankaya ya da Tüketici Hakem Heyeti’ne bildirilmesi mümkün. Yetkililer, özellikle kart farkı alınması gibi durumlarda bankaların ciddi yaptırımlar uygulayabildiğini belirtiyor.
Kayseri’de yaygınlaştığı öne sürülen bu uygulamalar, ekonomik zorluklar ile yasal sorumluluklar arasındaki dengeyi yeniden gündeme taşıdı. Ancak uzmanlar net konuşuyor: POS cihazı varsa ve aktif durumdaysa, kartlı ödemeyi keyfi şekilde reddetmek ya da tüketiciden ek ücret talep etmek yasal değil. Hem esnafın hem de vatandaşın hak ve yükümlülüklerini bilmesi ise olası mağduriyetlerin önüne geçilmesinde kritik önem taşıyor.
